رویکرد مسکو در بازی نفتی
احمد وخشیته.دانشیار دانشگاه ملی اوراسیا
ولادیمیر پوتین عصر جمعه و پس از جلسه آنلاین با شورای امنیت ملی روسیه، جلسه مجازی دیگری را با الکساندر نواک، وزیر انرژی و رؤسای نفتی روسیه برگزار کرد؛ نشستی که ماحصل آن به تیتر نخست رسانهها تبدیل شد: «پیشنهاد کاهش تولید نفت خام در حدود 10 هزار بشکه در روز ازسوی رئیسجمهور روسیه».
پوتین در نشست شورای امنیت ملی که ازطریق شبکه روسیه ۲۴ پخش شد، اعلام کرد: «اقتصاد در شرایط دشوارتری نسبت به گذشته قرار گرفته است، اما کارشناسان معتقدند که قرنطینه خانگی برای جلوگیری از شیوع بیماری کرونا مؤثر است، از اینرو ما به نکات آنها گوش میکنیم، چراکه اولویت اصلی سلامت شهروندان است». به موجب این شرایط که دولت موظف است حمایتهای مالی بسیاری برای کنترل افزایش نرخ بیکاری و نظم اقتصادی در جامعه را داشته باشد، گزاف نیست که بگوییم اگر توییت دوم آوریل ترامپ درباره گفتوگو با بنسلمان و درخواست صحبتکردن او با پوتین برای دستیابی به یک توافق نیز نبود؛ حتما سکانداران کرملین برای افزایش قیمت نفت که به کمترین میزان خود در دو دهه اخیر رسیده و همزمان شده است، با شیوع ویروسی بغرنج در جهان، تصمیمی میگرفتند.
پوتین در جلسه نفتی خود، شیوع بیماری کرونا و سیاستهای عربستان را عامل سقوط قیمت نفت دانست و بر کاهش تولید نفت خام در حدود 10 میلیون بشکه در روز تأکید کرد، اگرچه از سوی دیگر وزیر خارجه سعودی رفتار مسکو در اجلاس اوپک در ششم مارس در وین را عامل دستیابی به توافقی برای کاهش تولید دانسته است.
روابط روسیه و عربستان بهدنبال سفر پادشاه سعودی به مسکو در اکتبر ۲۰۱۷ و گفتوگوهای بنسلمان با پوتین و نهایتا سفر رئيسجمهور روسیه به ریاض در پاییز سال گذشته، وارد فصل تازهای شده است که میتوان نقطه عطف آن را در ائتلاف مسکو و ریاض برای تصمیمسازی در قیمتگذاری نفت در بازار جهانی بهمنظور مقابله با نفت شل آمریکا دانست؛ استراتژیای که همزمان شد با تحریم نفتی تهران ازسوی ایالات متحده و رقابت برای دستیابی به بازارهایی که تا پیش از این در اختیار ایران بودند.
به نظر میرسد که سیاستگذاری نفتی روسیه برای سال جدید میلادی (۲۰۲۰) ادامه روند گذشته بود، چراکه بهدنبال فشارهای آمریکا برای تحریم خط لوله نورد استریم۲ از انگیزه بیشتری نیز برای این رقابت بهرهمند شده بود؛ اما شاید ازسوی دیگر به بلندپروازیهای ریاض برای دستیابی حداکثری به بازارهای آسیایی توجه نداشت؛ موضوعی که سبب شد به تخفیف و افزایش تولید عربستان برای مشتریهای خود بینجامد.
تقارن این رویکرد ریاض با شیوع ویروس کرونا، موضوع را پیچیدهتر کرد؛ چراکه ازسوی دیگر با بستهشدن مرزها و تعلیق خطوط هوایی و کاهش چشمگیر حملونقل در دنیا و بهویژه در اروپا، تقاضا بهطور چشمگیری کاهش یافت و تأثیری مضاعف بر کاهش قیمت نفت داشت. در این میان روسیه که بودجه امسال خود را با نفت ۴۲ دلار بسته بود، با نفت بشکهای سی و چند دلار روبهرو شد. موضوعی که بهسرعت بر شاخص بورس مسکو نیز تأثیر گذاشت و سقوطی 10 درصدی را به خود دید و هر یک دلار از حدود ۶۰ روبل به حدود ۸۱ روبل رسید و یورو تا ۸۸ پیش رفت. از سوی دیگر، همچنین والاستریت ژورنال احتمال گزینه اجرای تحریمهای جدید نفتی آمریکا علیه روسیه را برای تثبیت بازار نفت مطرح کرد که بدون شک برایند همه این عوامل دلایل بسیار مهمی برای تصمیم کرملین بوده است.
از سوی دیگر، مقامات نفتی روسیه در این جلسه به این موضوع اشاره کردند که در آخرین روز مارس صادرات فروش نفت از سیبری غربی، منفی بوده؛ بدین معنا که برایند قیمت حملونقل و پرداخت عوارض صادراتی از میانگین هزینهها بالاتر بوده است.
باید توجه داشت که به گفته فاینشنالتایمز، فروش نفت شل آمریکا با توجه به فرایند استخراج آن اگر کمتر از 50 دلار به فروش برود، سودی نخواهد داشت؛ از اینرو، به نظر میرسد که مسکو بهدنبال آن باشد که قیمت نه خیلی بالا برود و نه به این میزان پایین باشد. بنابراین میتوان گفت که اگر بالاتر از ۴۲ دلار و پایینتر از ۵۰ دلار باشد، گزینه مطلوبی برای روسیه به شمار میآید؛ شاید به همین دلیل بود که پوتین در این جلسه تأکید کرد که ما هم با شرکای سعودی خود دائم در تماس هستیم و همچنین به گفتوگوی اخیر خود با ترامپ اشاره کرد و بر آمادگی روسیه برای همکاری با آمریکا خبر داد. در شماره بعدی «در حوالی میدان سرخ» به رویکرد روسیه در جلسه پیشروی اوپک پلاس خواهم پرداخت؛ چراکه در مجموع اگرچه هر یک از طرفین، تلاش برای ثبات در بازار نفت را وظیفه خود میدانند، اما از سوی دیگر هر کدام توسعه بازار و صنعت انرژی خویش را دنبال میکنند که این موضوع سبب میشود منافع آنها در بلندمدت در تقابل با یکدیگر قرار بگیرد.
ولادیمیر پوتین عصر جمعه و پس از جلسه آنلاین با شورای امنیت ملی روسیه، جلسه مجازی دیگری را با الکساندر نواک، وزیر انرژی و رؤسای نفتی روسیه برگزار کرد؛ نشستی که ماحصل آن به تیتر نخست رسانهها تبدیل شد: «پیشنهاد کاهش تولید نفت خام در حدود 10 هزار بشکه در روز ازسوی رئیسجمهور روسیه».
پوتین در نشست شورای امنیت ملی که ازطریق شبکه روسیه ۲۴ پخش شد، اعلام کرد: «اقتصاد در شرایط دشوارتری نسبت به گذشته قرار گرفته است، اما کارشناسان معتقدند که قرنطینه خانگی برای جلوگیری از شیوع بیماری کرونا مؤثر است، از اینرو ما به نکات آنها گوش میکنیم، چراکه اولویت اصلی سلامت شهروندان است». به موجب این شرایط که دولت موظف است حمایتهای مالی بسیاری برای کنترل افزایش نرخ بیکاری و نظم اقتصادی در جامعه را داشته باشد، گزاف نیست که بگوییم اگر توییت دوم آوریل ترامپ درباره گفتوگو با بنسلمان و درخواست صحبتکردن او با پوتین برای دستیابی به یک توافق نیز نبود؛ حتما سکانداران کرملین برای افزایش قیمت نفت که به کمترین میزان خود در دو دهه اخیر رسیده و همزمان شده است، با شیوع ویروسی بغرنج در جهان، تصمیمی میگرفتند.
پوتین در جلسه نفتی خود، شیوع بیماری کرونا و سیاستهای عربستان را عامل سقوط قیمت نفت دانست و بر کاهش تولید نفت خام در حدود 10 میلیون بشکه در روز تأکید کرد، اگرچه از سوی دیگر وزیر خارجه سعودی رفتار مسکو در اجلاس اوپک در ششم مارس در وین را عامل دستیابی به توافقی برای کاهش تولید دانسته است.
روابط روسیه و عربستان بهدنبال سفر پادشاه سعودی به مسکو در اکتبر ۲۰۱۷ و گفتوگوهای بنسلمان با پوتین و نهایتا سفر رئيسجمهور روسیه به ریاض در پاییز سال گذشته، وارد فصل تازهای شده است که میتوان نقطه عطف آن را در ائتلاف مسکو و ریاض برای تصمیمسازی در قیمتگذاری نفت در بازار جهانی بهمنظور مقابله با نفت شل آمریکا دانست؛ استراتژیای که همزمان شد با تحریم نفتی تهران ازسوی ایالات متحده و رقابت برای دستیابی به بازارهایی که تا پیش از این در اختیار ایران بودند.
به نظر میرسد که سیاستگذاری نفتی روسیه برای سال جدید میلادی (۲۰۲۰) ادامه روند گذشته بود، چراکه بهدنبال فشارهای آمریکا برای تحریم خط لوله نورد استریم۲ از انگیزه بیشتری نیز برای این رقابت بهرهمند شده بود؛ اما شاید ازسوی دیگر به بلندپروازیهای ریاض برای دستیابی حداکثری به بازارهای آسیایی توجه نداشت؛ موضوعی که سبب شد به تخفیف و افزایش تولید عربستان برای مشتریهای خود بینجامد.
تقارن این رویکرد ریاض با شیوع ویروس کرونا، موضوع را پیچیدهتر کرد؛ چراکه ازسوی دیگر با بستهشدن مرزها و تعلیق خطوط هوایی و کاهش چشمگیر حملونقل در دنیا و بهویژه در اروپا، تقاضا بهطور چشمگیری کاهش یافت و تأثیری مضاعف بر کاهش قیمت نفت داشت. در این میان روسیه که بودجه امسال خود را با نفت ۴۲ دلار بسته بود، با نفت بشکهای سی و چند دلار روبهرو شد. موضوعی که بهسرعت بر شاخص بورس مسکو نیز تأثیر گذاشت و سقوطی 10 درصدی را به خود دید و هر یک دلار از حدود ۶۰ روبل به حدود ۸۱ روبل رسید و یورو تا ۸۸ پیش رفت. از سوی دیگر، همچنین والاستریت ژورنال احتمال گزینه اجرای تحریمهای جدید نفتی آمریکا علیه روسیه را برای تثبیت بازار نفت مطرح کرد که بدون شک برایند همه این عوامل دلایل بسیار مهمی برای تصمیم کرملین بوده است.
از سوی دیگر، مقامات نفتی روسیه در این جلسه به این موضوع اشاره کردند که در آخرین روز مارس صادرات فروش نفت از سیبری غربی، منفی بوده؛ بدین معنا که برایند قیمت حملونقل و پرداخت عوارض صادراتی از میانگین هزینهها بالاتر بوده است.
باید توجه داشت که به گفته فاینشنالتایمز، فروش نفت شل آمریکا با توجه به فرایند استخراج آن اگر کمتر از 50 دلار به فروش برود، سودی نخواهد داشت؛ از اینرو، به نظر میرسد که مسکو بهدنبال آن باشد که قیمت نه خیلی بالا برود و نه به این میزان پایین باشد. بنابراین میتوان گفت که اگر بالاتر از ۴۲ دلار و پایینتر از ۵۰ دلار باشد، گزینه مطلوبی برای روسیه به شمار میآید؛ شاید به همین دلیل بود که پوتین در این جلسه تأکید کرد که ما هم با شرکای سعودی خود دائم در تماس هستیم و همچنین به گفتوگوی اخیر خود با ترامپ اشاره کرد و بر آمادگی روسیه برای همکاری با آمریکا خبر داد. در شماره بعدی «در حوالی میدان سرخ» به رویکرد روسیه در جلسه پیشروی اوپک پلاس خواهم پرداخت؛ چراکه در مجموع اگرچه هر یک از طرفین، تلاش برای ثبات در بازار نفت را وظیفه خود میدانند، اما از سوی دیگر هر کدام توسعه بازار و صنعت انرژی خویش را دنبال میکنند که این موضوع سبب میشود منافع آنها در بلندمدت در تقابل با یکدیگر قرار بگیرد.